Að byrja velja Lífrænt

Gleðilegt nýtt ár – 2012 loksins komið!

Ég fæ mjög oft spurninguna um hvernig sé best að gera matarkörfuna lífrænni og án auk-og eiturefna. Lykillinn er að byrja í skrefum.

Hvaða matvöru ertu alltaf að versla inn fyrir heimilið? er það mjólk? hafraflögur? epli? grænmeti? ólífuolía? morgunkorn?

Mjög gott ráð er að prófa í næstu verslunarferð að velja lífræna grunnvöru til að prófa sig áfram. Allar þessar ofangreindar vörur ásamt hundruð annarra fást lífrænt rækaðar. Með þessu ertu að hefja þín fyrstu skref í átt að lífrænni lífsstíl og takmarka inntöku þína á óæskilegum aukefnum sem kroppurinn mun þakka þér kærlega fyrir.

Það vita flestir að börn eru sérstaklega viðkvæm fyrir óæskilegum aukefnum svo að mínu mati er mikilvægast að reyna takmarka inntöku þeirra á þeim frá byrjun. Lífrænn barnamatur fæst í úrvali, bæði lífrænt vottaður og Demeter vottaður (Holle). Demeter vottun er sú allra strangasta og flottasta lífræna vottun sem matvara getur fengið, ég mæli með að þú veljir slíkt ef það er í boði.

Prófaðu að lesa aftan á umbúðirnar! Hvort sem það er á hefðbundinni vöru eða lífrænt ræktaðri vöru. Settu þig í samband við það sem þú lætur ofan í þig. Spurðu sjálfan þig hvort að það sé mögulega til hreinni vara en sú sem þú ert vön/vanur að velja í stórmarkaðnum. Tökum dæmi um mjólk.

Lífrænt vottuð íslensk mjólk er t.d mjög góð á bragðið og mun næringarríkari en hefðbundin nýmjólk. (hærra hlutfall CLA fitusýra ásamt jafnvægi á hlutfalli omega 3 og 6 fitusýra)

Þetta stendur utan á lífrænu mjólkinni:
“Kýrnar fá lífrænt framleitt fóður, nægilegt húsrými og möguleika á að njóta útiveru allt árið um kring. Það gefur þeim tækifæri til eðlislegrar hegðunar og eflir náttúrulegt mótstöðuafl þeirra gegn sjúkdómum”. Svona líkar mér. UPPLÝSINGAR um hvernig varan er framleidd og við hvaða aðstæður!

Hefðbundin nýmjólk er fitusprengd og gerilsneydd. Lífræna mjólkin er aðeins gerilsneydd (nauðsýnlegt skv. lögum og skv. þeim er ólöglegt að selja eða útbýta óunnri og hrárri mjólk)

Ef lífræn mjólk fæst ekki í kjörbúðinni þinni, gerðu kröfu um að henni verði bætt við í vöruvali búðarinnar. Þannig getum við þrýst meira á að lífrænar vörur verði raunverulegur valkostur.

Og til dæmis jógurt. Mér hryllir við hversu ógurlegt magn af hvítum sykri leynist í þessum litlu saklausu jógurtdollum. Stelpan mín 6 ára myndi hoppa til tunglsins af sykursjokki við það eitt að borða engjaþykkni. Ég reyni mitt besta að takmarka sykurneyslu hennar þó það takist nú ekki alltaf.

Prófaðu að velja hreina jógúrt, t.d frá Biobú og gerðu þau extra spennandi fyrir þína krakka á þinn eigin hátt. Settu dropa af lífrænum rauðrófusafa til að gera skær bleikt jógurt. Bættu við lífrænum rúsínum, grófum hafraflögum og laumaðu nú smá d-vítamíndropum og dass af hörfræolíu. Máltíðin eftir langan skóladag er nú orðin súper holl!

Heimsóttu lífrænu hornin í stórmarkaðnum þínum eða byrjaðu í LIFANDI markaði og gefðu þér tíma til að kynnast vörunum. Prófaðu eina og eina í einu. Prófaðu t.d að velja meira lífrænt fyrir barnið þitt. Börn fæðast ekki með fordóma gagnvart hollustu – við ölum það uppí þeim. Taktu meðvitaða ákvörðun sjálf/sjálfur að þú ætlar að versla hollara og lífrænna inn fyrir ykkur öll svo þið hafið öll gott og gaman af.

Lífræni innkaupalistinn minn er yfirleitt svona (um leið og þú byrjar er erfitt að snúa í ólífrænt!)

• Gúrkur, papríkur, grænkál … allt það íslenska lífræna ferskmeti sem ég kemst í
• Epli, appelsínur, mangó og fl. lífrænt innflutt ferskmeti…
• Ólivuolíu
• Mjólk og mjólkurvörur frá Biobú (jógurt, skyr, rjómi, mjólk)
• Möndlumjólk frá Isola
• Hrísgrjónamjólk í litlum fernum með röri frá Isola
• Engiferöl
• Gulrótabrauð frá Brauðhúsinu í Grímsbæ
• Brúnegg (lífræn egg fást ekki á íslandi)
• Fræblöndur, möndlur og hnetur frá Rapunzel

Þetta er svona það sem ég man í matvörunni. Ég hvet þig til að taka lífrænni áskorun, skella þér í næsta lífræna horn eða í Lifandi markað og taka þín fyrstu skref. Það er svo fyllilega vel þess virði

Að lokum mæli ég með þessari grein. Mér finnst hún útskýra ágætlega um þá fæðu sem er kannski best að byrja gera hærri gæðakröfur um þegar versla skal inn fyrir heimilið. (hormónarnir sem um ræðir í grein nr. 6 á ekki við um Ísland)

Einfaldur Paleo kvöldmatur

Hef aldrei verið hrifin af hakki en ég ákvað að gefa því tækifæri fyrst ég gat gert góð kaup á því um daginn. Og þar sem þessi paleo tilraun mín snýst meira og minna um það að prófa nýja hluti þá ákvað ég að gera hakkabuff því mér datt ekkert annað í hug. Köllum þetta paleo kvöldmatur “on a budget”. Í þessum skrifuðu orðum dettur mér í hug hugmynd að næsta bloggi. Að gera smá rannsókn á því kjöti sem í boði er í verslunum, skoða gæði, innihald og verð. Ég er það vitlaus þegar að kemur að  kjöti að ég veit varla hvaða biti er góður, hver seigur og hver eðal. Ég er að byrja alveg frá grunni í þessu, enda haft þá trú í gegnum tíðina að kjöt skuli neyta í algeru hófi.

Og vegna þessa hef ég auðveldlega getað drukknað í einföldum kolvetnum. Það er nefninlega þannig að stundum verða grænmetisætur uppiskroppa með hvað þær geta borðað. Það er erfitt að vera pro grænmetisæta að mínu mati. Maður þarf að minnsta kosti að vera virkilega efnilegur í eldhúsinu til að þurfa ekki að borða brauð og pasta í öll mál. Þetta er amk mín reynsla.

Í kvöldmat var þetta. Í raun algjört fastfood, en samt bragðgott. Lífrænt grænmeti var með ásamt kotasælu sem var í þetta sinn sósan. (kotasæla er ekki paleo)  Steikt hakkabuff með lífrænum hvítlauk og lífrænu Chili frá Engi. Setti svo ferskt kóríander ofan á til að bragðbæta. Bara mjög basic. Ég var sátt og ánægð með að klára 6 daginn minn í paleo tilrauninni.

Eitt sem ég hef tekið eftir í paleo / fitness heiminum að fólk er alltaf að sleppa eggjarauðunni. Ég geri það aldrei og ég held að fólk sé ennþá fast í þeirri gömlu mýtu um að eggjarauður hækki kólesteról. Næringin er öll í rauðunni. Ég skal finna heimildir seinna varðandi þetta.

Til að “rappa” þessu upp var dagurinn sirka svona: 

Í morgun fékk ég mér eggjahræru, skeið af lífrænni kókosolíu og grænmetissafa (lítið glas)

Í hádeginu fékk ég mér kjúkling með salati frá lifandi markað

Í millimál fékk ég mér saxaðar lífrænar möndlur, hnetur og fræ, nóg af vatni og lífrænt epli.

Seinnipart fékk ég mér próteinsjeik, mjög plain. Prótein, möndlumjólk og ekkert annað því ég nennti ekki að saxa niður ávexti í hann.

Í kvöldmat var svo þetta sem þessi póstur átti upphaflega að snúast um… en svona er að geta ekki hætt

 Finn ég mun? 

Já, ég finn mun. Mér líður mjög vel og orkan er jafnari. Ég er með kraft á æfingum og ég fæ ekki lengur ofsaþreytu reglulega yfir daginn. Svo er húðin á mér fáránlega fín, en það gæti líka verið vegna þess að ég er að taka inn stóra skammt af af Beta Karótíni í tilraunarskyni. En þrátt fyrir það held ég að Paleo mataræði sé að hjálpa þarna töluvert til. Það er staðreynd að mataræði á borð við paleo og lágkolvetnamataræði minnka bólgumyndun í líkamanum. Þið getið lesið um þetta víðsvegar á netinu.

Að lokum vil ég benda á frábæra grein eftir hann Halla Magg vin minn sem er algjör límheili varðandi allt sem snýr að mataræði og næringu. Hann er mikill talsmaður lágkolvetnafæðis og er einn af þeim sem fær sér gúllas í morgunmat. Allavega, þið sem hafið áhuga – lesið þessa grein.

Vonandi hafið þið gaman af þessari tilraun minni, eins og mér

Eitt og annað um Paleo mataræði

Paleo mataræði er í raun einfalt. Þú borðar allt sem frumbygginn gat borðað. Með öðrum orðum; kjöt (kjúklingur, naut, lamb etc.) fisk, sjávarþang, egg, ávexti, grænmeti hnetur og fræ.  Samkvæmt paleo fræðunum er þetta allt matur sem líkami okkar hefur verið hannaður til þess að borða og melta í yfir 50 þúsund ár.  Dýraprótein, ávextir, grænmeti, hnetur og fræ hafa verið okkar aðal fæðu uppspretta áður en við lærðum að kveikja eld.  Þetta er allt matur sem líkaminn okkar leitast eftir því okkur er ætlað að vera heilbrigð, sterk og lifa heilbrigðu lífi. Óþarfa og óæskileg aukefni, líftækni og gerviefni á borð við litar-, sætu og rotvarnarefni erum við ekki hönnuð til að lifa á, svo einfalt er það. —> þess vegna er mikilvægt að velja lífræna fæðu að sjálfsögðu

Svo í raun snýst paleo mataræðið meira og minna um að fara aftur til fortíðar. Þeir sem hafa lesið eitthvað eftir Weston A. Price ættu að kannast eitthvað við þessa pælingu. Í mjög fáum orðum sagt var Weston A. Price einn mesti frumkvöðull allra tíma á sviði rannsókna á næringu, mataræðis og áhrif þess á heilsu mannkynsins. Ég man ekki hvenær, en snemma á 20. öldinni ferðaðist hann um og kynnti sér mataræði margra frumbyggja víðsvegar um heiminn og komst að því að sjúkdómar á borð við hjarta og æðasjúkdóma, gigt, tannskemmdir og flest af því sem nútímamaðurinn glímir við í dag þekktist ekki hjá þessum frumstæðu ættbálkum,… ekki fyrr en vestrænt mataræði fór að breiðast út hjá þeim.

Þetta á mikið við um Paleo mataræði sem byggist fyrst og fremst um að borða sem líkaminn þarfnast. Borða það sem gerir okkur gott, sem byggir okkur upp, eflir okkur og gerir okkur að sterkari og heilbrigðari manneskjum. Og síðast en ekki síðst, hámarkar möguleika okkar til að lifa sem heilbrigðustu lífi. Hreyfing kemur þar sterkt inn, enda er Paleo ekki átaks mataræði sem þú borðar í nokkrar vikur til að skafa af þér smá spik, heldur er þetta lífsstíll. Paleo lífsstíllinn snýst líka um að hreyfa sig eins og frumbygginn gerði og þar kemur ástæða fyrir því að Paleo og Crossfitt eru systkini. Crossfit er æfingakerfi sem snýst um nákvæmlegu sömu hluti og Paleo; Hreyfing sem gerir okkur sterkari og hámarka möguleika okkar til að lifa heilbrigðu lífi. Myndbandið að neðan ætti að útskýra þetta mjög vel.

Ég er að taka mín fyrstu skref í bæði Paleo og Crossfit og þetta er líklegast það skemmtilegasta sem ég hef gert á ævinni. Ég hef þurft að taka algjöra U-beygju í viðhorfi til alls í lífi mínu og þá sérstaklega á neyslu á dýrapróteini en líka hreyfingu. Hræðslan við að stelpur verði of massaðar til að lyfta of þungu og fleira er löngu gleymt og grafið í mínu minni. Og svo hef ég líka lært það að maður þarf ekki að vera klukkustundunum saman í ræktinni til að sjá einhvern árangur. Þetta og margt annað munu þið kynnast ef þið tileinkið ykkur paleo/crossfit.

Nokkrar bloggsíður sem ég les:

• Tvíburasysturnar Elín og Jakobína eru báðar frábærar fyrirmyndir í crossfit / paleo. Þær halda úti bloggi þar sem þær tala um æfingarnar og mataræðið til skiptir. Mjög skemmtilegt. http://crossfittwins.blogspot.com/
• Marks daily Apple – Sennilega best uppfærða paleo bloggsíða sem ég hef kynnst. Stútfullt af efni, kennsku, PDF-bókum og spjallborði sem allir Paleo áhugamenn verða að lesa. http://www.marksdailyapple.com/
• Robb wolf er enn einn paleo sérfræðingurinn. Heldur út frábærri paleo síðu sem þú ættir að kýkja á. Hann hefur skrifað margar bækur um paleo, meðal annars The Paleo Solution.  http://robbwolf.com/

Það er mjög gaman að browsa yfir þessa síðu hér, sjá fyrir og eftir myndir af stelpunni sem heldur síðunni úti.  Hún fastar frá 8 á kvöldin til hádegis, hér má lesa afhverju það er gott. Ég hef aðeins prófað þetta en ég er enn að taka mín fyrstu skref og ekki komin með djúpstæðan skilning á þessu ennþá. ATH. þetta er ekki eitthvað sem er nauðsynlegt að gera til að lifa paleo lífsstíl.

Svo að lokum, myndband sem útskýrir á mjög einfaldan hátt hvað Crossfit er.

Jarðhnetur eru ekki paleo

Ég lærði það rétt áðan að jarðhnetur eru ekki partur af Paleo  (innskot -> rangt hjá mér)  Allavega, Paleo mataræðið mælir ekki með belgjurtum en jarðhnetur eru einmitt partur af því. Þess vegna í staðin fyrir lífræna hnetusmjörið mitt, mun lífræna möndlusmjörið mitt koma í staðinn. Það er ekki verra, heldur muuun betra á bragðið, svo engin sorg hér á bæ.

–> innskot. Hnetusmjör er víst notað í Paleo, en í hófi. Svo go right ahead, hreint lífrænt hnetusmjör er snilldin ein. < —

Ég ætla samt að blogga um þennan snillings millibita sem ég útbjó í gær- þeir sem vilja paleo útgáfuna noti lífrænt möndlusmjör en hinir geta auðvitað notað lífrænt hnetusmjör. Hann er svo einfaldur og eflaust kannist þið sum við þetta snilldar konsept. Þetta eru einfaldlega epli með hnetusmjöri.

Skerðu Lífræn epli í skífur, hreinsaðu kjarnan (eða ekki, ég borða hann til dæmis)

Smyrðu vænan skammt af jarðhnetusmjöri eða lífrænu möndlusmjöri (hryllilega hollt og gott!)

Settu á disk og horfðu á einhvern skemmtilegan þátt í sjónvarpinu

BEZTA möndlusmjörið mitt er frá Rapunzel, hægt að fá bæði með og án hýðis; dökkt eða ljóst.

Allt hráefni fæst meðal annars í Lifandi Markað

Næsti pistill verður hugsanlega um skilgreiningu á Paleo mataræðinu, hvað er gott og hvað ekki og jafnvel pósta ég þeim bloggum sem ég er að lesa þessa dagana.

Bestu lífrænt vottuðu kveðjur í heimi,

Sirrý

Paleo kjötbollur

… já einmitt. Eins og ég sagði í síðasta pistli er ég obsessed með Paleo þessa dagana og er að missa mig í eldhúsinu!  Ég fíla paleo frá a-ö, en það sem stendur kannski mest í vegi þess að ég standi mína plikt í þessu mataræði er tvímælalaust takmarkaður aðgangur að lífrænu dýrapróteini. Paleo mataræðið væri hiklaust skemmtilegra ef ég kæmist meðal annars í:

• Lífrænt vottuð egg frá frjálsum hænum
• Lífrænt kjöt af öllum gerðum, t.d lífrænt beikon, kjúkling etc.

En þangað til þá verð ég að vera klár í að velja það næst skársta, svo ég t.d neita mér um allt svínakjöt – sem ég hef reyndar aldrei getað borðað í einhverju magni, fyrir utan blessað beikonið sem ég lærði að kunna að meta fyrir örfáum árum. Anyways, þetta er frekar “trikky”. Núna er salmonellu vandamál í hæstu hæð í svínabúum svo hægt er að gefa sér það að mikill hluti þess eldaða svínakjöts sem nú er í verslunum hafi verið sýkt af salmonellu. Ég er ekki að fullyrða, en ég er að gefa mér þær forsendur miðað við svínakjötsframleiðendur mega og hvað ekki.

Hér á Íslandi er ekkert aðgengi hins almenna neytanda að lífrænu kjöti NEMA í búðum eins og Lifandi markaði og Yggdrasil á Rauðarárstígnum. Svo næsta mál á dagskrá er að fara hafa samband við vin minn í biobú og panta lífrænan lambaskrokk. Þangað til þá reyni ég að gera mitt besta og velja það skársta. Ég vel brúnegg í grænukössunum, því ég hef ekki enn aðgengi að landnámshænueggjum -En þar sem þetta er þónokkuð vel lesinn vettvangur af fólki í lífræna bransanum þá óska ég hér með eftir að geta keypt landnámshænu egg í massavís – ef einhver vill selja mér  

Svo er það blessaður kjúklingurinn, sem hér á landi er verksmiðjuræktaður í massavís. Hann er hægt að kaupa ósprautaðann, en eftir því sem ég best veit eru það einu gæðakröfurnar sem okkur leyfist að nálgast hér á landi.

Nautakjötið hef ég reynt að kaupa 100% hreint og án kartöflusterkju og þvíumlíkt. Ég er ekki enn orðin það klár að geta nefnt það hér hvaða framleiðendur eru hreinastir ennþá en þeim upplýsingum mun ég koma á framfæri hið fyrsta. Ef þið getið aðstoðað mig í því þá ekki hika við að koma þeim áleiðis hér fyrir neðan í comments.

Í gær eldaði ég Paleo kjötbollur.

Uppskrift:

1 kíló Nautahakk, hreint

3 hvítlauksrif

lúka af íslenskri ferskri steinselju

lúka af ferskum kóríander

2 egg

Öllu nuddað saman og bollurnar gerðar í höndunum.

Steiktar uppúr lífrænni steikingarolíu þar til vel brúnaðar á báðum hliðum.

Meðlæti: 100% lífrænt ofurgrænkáls salat sem er í senn gott fyrir heilann

Grænkálsbúnt, avókadó, blaðlaukur, möndlur & íslenskir nýuppteknir tómatar.

Slatti af Rapunzel Nativ Ólívuolíu. Strá smá salti yfir.

Njótið